•  

Gałęzie prawa

Jak trafnie i wyraźnie zdefiniować pojęcie prawa? W obliczu ogromnej ilości objaśnień pojawiających się na przestrzeni wielu lat, trudno poprawnie odpowiedzieć na to pytanie. Każdy profesor, filozof czy nawet student tego kierunku inaczej podchodzi do zagadnień związanych z szeroko pojętymi normami prawnymi. Jedno jest pewne – system wspomnianych norm został wypracowany w związku z pojawieniem się państwa, w którym pewne prawa czy obowiązki musiały zostać w stosunku do obywateli jasno określone. Pierwszym – co ciekawe, znanym nam prawie w całości – spisem praw był tak zwany kodeks Hammurabiego. Mimo wielu błędów (którymi kodeks się charakteryzował) z pewnością zachwyca fakt, iż pierwsze normy prawne pojawiały się już w czasach starożytnych. Na przestrzeni wieków, a później dekad prawo zaczęło rozwijać się w różnych kierunkach. Dziś możemy wyróżnić wiele wyspecjalizowanych gałęzi, w których działają nie tylko adwokaci, ale również radcy prawni, prokuratorzy czy wreszcie sędziowie. Warto wspomnieć przede wszystkim o dwóch największych grupach. Pierwszą jest podział skupiający różne prawa ze względu na metodę regulacji. Drugi podział dotyczy wyodrębnionych gałęzi ze względu na przedmiot regulacji.

Gałęzie prawa ze względu na metodę regulacji – prawo wewnętrzne a prawo międzynarodowe

Ze względu na metodę regulacji możemy wyróżnić dzisiaj dwie gałęzie prawa. Mowa w tym przypadku o prawie wewnętrznym oraz prawie międzynarodowym. Jeśli chodzi o prawo wewnętrzne, jest to zbiór norm obowiązujących na terenie danego kraju. Stąd zamiennie używane nazwy – prawo krajowe lub prawo narodowe. W skład prawa wewnętrznego wchodzą oczywiście kolejne, bardziej wyspecjalizowane gałęzie. Warto wspomnieć tutaj między innymi o prawie konstytucyjnym czy prawie cywilnym. Bardzo ważne zagadnienia regulują również przepisy wchodzące w skład prawa pracy czy prawa karnego. Do prawa wewnętrznego zaliczamy również prawo finansowe, rodzinne i opiekuńcze oraz administracyjne. Należy mieć przy tym świadomość, że poszczególne gałęzie posiadają kolejne podziały i specjalizacje. Można tutaj podać przykład prawa karnego, w którym zawiera się prawo materialne, procesowe, indywidualne itd.

Prawo międzynarodowe – jak sama nazwa wskazuje – obejmuje z kolei te normy prawne, które w jakiś sposób regulują stosunki pomiędzy różnymi państwami czy organizacjami międzynarodowymi. Warto zwrócić uwagę na fakt, że wspomniana gałąź prężnie funkcjonowała już w okresie starożytności, co dowodzi, że waga odpowiednich relacji pomiędzy krajami niemalże od zawsze pozostawała w kręgu zainteresowań człowieka. Na podstawie prawa międzynarodowego mogą tworzyć się inne porządki i normy prawne. Przykładem jest chociażby prawo Unii Europejskiej. Priorytetem prawa międzynarodowego jest pokojowe rozwiązywanie ewentualnych sporów. Trzeba również podkreślić, że wspomniana gałąź bardzo różni się od wcześniej opisywanego prawa wewnętrznego. Przede wszystkim w prawie międzynarodowym nie znajdziemy nadrzędnego ustawodawcy czy rządy. Obowiązujące normy muszą spotkać się ze zgodą poszczególnych państw.

Gałęzie prawa ze względu na przedmiot regulacji

Ciekawym podziałem prawa jest również wyodrębnienie gałęzi ze względu na przedmiot regulacji. Można tutaj wymienić przynajmniej kilkanaście kategorii. Warto jednak wspomnieć o tych, które ze względu na swoją rolę bądź specyfikę wydają się najważniejsze oraz najciekawsze:

Prawo autorskie

W dobie dwudziestego pierwszego wieku często mówi się o tak zwanych prawach autorskich, czyli prawach przysługujących autorowi bądź autorom związanym z jakimś utworem czy dziełem. Wspomniane prawo sprawia, że autor jest upoważniony do decydowania o losie swojego dzieła i jednocześnie może czerpać z niego korzyści majątkowe.

Prawo człowieka i prawo dziecka

Prawa człowieka to nie tylko normy prawne, ale również ważna koncepcja, według której każdemu człowiekowi przysługują określone prawa związane między innymi z godnością ludzką. Powszechnie przyjęło się, iż prawa człowieka są: powszechne (czyli obowiązują wszędzie i przysługują każdemu człowiekowi), niezbywalne (nie można się ich zrzec), naturalne (nie muszą być potwierdzone przez władzę państwową), przyrodzone (obowiązują od chwili urodzenia), niepodzielne (stanowią zależną od siebie całość) oraz nienaruszalne (nie są zależne od władzy i nie mogą być przez nią zmieniane).

Jeśli chodzi z kolei o prawo dziecka, warto opierać się w tym kontekście na Konwencji o prawach dziecka z roku 1989. Według wprowadzonych regulacji dziecko ma prawo między innymi do kultury, wypoczynku, nauki, prywatności czy adopcji i wychowywania się w rodzinie.

Prawo lotnicze

Prawo lotnicze skupia się wokół regulacji prawnych dotyczących lotnictwa cywilnego. Jeśli chodzi o prawo lotnicze obowiązujące w Polsce, na chwilę obecną jest ono regulowane między innymi przez umowy międzynarodowe, odpowiednie ustawy oraz przez normy lotnicze UE.

Prawo zwierząt

Prawo zwierząt to przede wszystkim idea, według której zwierzęta powinny mieć prawa analogiczne do norm obowiązujących wśród ludzi. Na przestrzeni lat działania wielu organizacji i stowarzyszeń przyniosły dość zadowalające efekty. Co najważniejsze, prawo wobec osób znęcających się nad zwierzętami w ostatnim czasie zostało zaostrzone.

Jak się zatem okazuje, definicja „prawa” w obliczu tylu podziałów i rozbieżności nie może być prosta. Słowniki, encyklopedie i podręczniki próbują od lat opowiedzieć nam na pytanie, czym tak naprawdę jest prawo. Wydaje się, że ewentualne utrudnienia definicyjne wynikają przede wszystkim z tego, iż od wielu wieków prawo nieustannie ewoluuje. Zmienia się wraz z kolejnymi społeczeństwami czy ustrojami. Jeśli chodzi o zawód jakim jest prawnik Poznań, Wrocław czy Warszawa są miastami, w których działa wiele kancelarii adwokackich czy radcowskich. Powyższy fakt jest więc dobrym dowodem na to, że prawo oraz prawnicy są nam we współczesnym świecie bardzo potrzebni. Zamiast skupiać się na jednej i trwałej definicji lepiej wypracować sobie własne przeświadczenie związane z tym, czym dla nas są ustalane przez władze normy prawne oraz prawa obywateli.